{"id":15092,"date":"2022-10-31T22:19:28","date_gmt":"2022-10-31T21:19:28","guid":{"rendered":"https:\/\/kaszubopedia.pl\/?post_type=glossary&p=15092"},"modified":"2026-01-09T14:48:58","modified_gmt":"2026-01-09T13:48:58","slug":"rekonstrukcje-historyczne","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/kaszubopedia.pl\/index.php\/glossary\/rekonstrukcje-historyczne\/","title":{"rendered":"Rekonstrukcje historyczne"},"content":{"rendered":"

[vc_row pix_particles_check=””][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=””]<\/p>\n

W ostatnich latach nie tylko na Pomorzu<\/a> i w Polsce bardzo dużą popularnością cieszą się różnego rodzaju rekonstrukcje historycznych wydarzeń. Łączą one w sobie elementy plenerowych inscenizacji teatralnych, niekiedy z rozbudowaną scenografią, rozpisanymi rolami dla różnego typu aktorów-uczestników wydarzenia, bogatą oprawą wizualną i muzyczną z działaniami typowymi dla kultury eventu: odwoływaniem się do emocji, proponowaniem wspólnotowych przeżyć, jednocześnie zabawy<\/a> i rozrywki (nawet jeśli rekonstrukcja dotyczy tragicznych wydarzeń historycznych).<\/p>\n

Tego typu rekonstrukcje służą celebrowaniu historii grupowej – mają więc pewien rys tożsamościowy, a przy tym kreują określony obraz historii, niekiedy dość odległy od ustaleń badaczy akademickich. Należy przy tym podkreślić, że w przygotowywanie tego typu wydarzeń zaangażowane są nie tylko hobbystyczne grupy rekonstruktorów, które są zafascynowane daną epoką i pamiątkami z nią związanymi, ale także władze samorządowe, lokalne instytucje kultury (np. muzea<\/a>), organizacje pozarządowe, niekiedy także inne podmioty (np. parafie). Wszystko to też jest szeroko pokazywane i omawiane w miejscowych mediach.<\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][vc_single_image image=”20666″ img_size=”full” onclick=”link_image” css=””]<\/p>

Il. 1. „Kaszubi pod Widnem” – inscenizacja odsieczy wiede\u0144skiej w Brze\u017anie Szlacheckim<\/p><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row pix_particles_check=””][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=””]

<\/p>\n

Przykładów takich działań teatralno-inscenizatorskich, które odbywają się w stałych porach roku i gromadzą publiczność zainteresowaną nie tyle czynnikami artystycznymi, co tożsamościowymi, jest sporo i ich liczba stale rośnie. Jednym z nich jest odbywająca się co roku w Brzeźnie Szlacheckim inscenizacja wymarszu Kaszubów pod Wiedeń w 1683 r. Wiąże się to z kultywowaniem tradycji uczestnictwa chorągwi pomorskiej, złożonej ze szlachty kaszubskiej<\/a>, wśród wojsk króla Jana III Sobieskiego<\/a> udającego się na odsiecz naddunajskiej stolicy. Widzowie oglądają więc pojedynki rycerzy, przegrupowania oddziałów, piechurów oraz jeźdźców. Prezentowane wydarzenia integrują środowisko. Członkowie kaszubskich rodzin przeżywają dumę z powodu faktu, iż ich przodkowie byli uczestnikami tak ważnych bitew.<\/p>\n

Mniej nasiąknięte kaszubskimi elementami identyfikacyjnymi są inscenizacje historyczne corocznie organizowane w innych częściach Pomorza<\/a> i Kaszub. Pod Słupskiem<\/a> organizowane są inscenizacje bitwy o to miasto<\/a> w 1259 r., która rozegrana została pomiędzy wojskami księcia gdańskiego Świętopełka II (→ książęta gdańscy<\/a>) a siłami koalicji książąt<\/a> pomorskich Warcisława III, Barnima I Dobrego (→ Gryfici<\/a>), księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego oraz biskupa kamieńskiego. Ukazanie tych wydarzeń uzmysławia zawiłą i niejednoznaczną ocenę wydarzeń historycznych. W Świecinie rekonstruowana jest jedna z najważniejszych bitew wojny trzynastoletniej pomiędzy Polską a Zakonem Krzyżackim (→ Krzyżacy<\/a>), która przesądziła o powrocie Pomorza<\/a> do Korony (1462). W Wejherowie<\/a> od kilku lat nawiązuje się do epizodów związanych z wojnami, w których brał udział założyciel Miasta Jakub Wejher, w tym przede wszystkim do bitwy nad rzeką Białą w roku 1635, kiedy to podczas oblężenia został on przysypany ziemią. Obawiając się o swoje życie, złożył wówczas ślubowanie, że jeśli przeżyje, to „na wieczną pamiątkę tego dobrodziejstwa wybuduje w swoich dobrach kościół<\/a> na cześć Trójcy św. i św. Franciszka i wszelkimi siłami będzie szerzył chwałę bożą”. Konsekwencją tegoż ślubowania było założenie miasta Wejherowa<\/a> oraz sprowadzenie doń franciszkanów.<\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][vc_single_image image=”20669″ img_size=”full” onclick=”link_image” css=””]<\/p>

Il. 2.<\/p><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row pix_particles_check=””][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=””]

<\/p>\n

Inny przykład to odbywająca się co roku w Będominie przy Muzeum<\/a> Hymnu Narodowego rekonstrukcja „batalii napoleońskiej”, nawiązująca w oczywisty sposób do słów Mazurka Dąbrowskiego, czasu jego powstania oraz autora – J. Wybickiego<\/a>.<\/p>\n

Nowszych czasów dotyczą inscenizacje związane z odzyskiwaniem przez Polskę niepodległości i powrotem Pomorze<\/a> w granice Rzeczypospolitej. Nasilenie nastąpiło w latach 2018–2020, kiedy to przypadała 100. rocznica tych wydarzeń (przykładem może być choćby przejazd pociągu przez Gdańsk<\/a> w drodze<\/a> do Pucka<\/a> z gen. J. Hallerem i spotkanie z gdańskimi Polakami i Kaszubami, którzy ofiarowali mu dwa pierścienie. Jeden z nich następnie został wrzucony do Zatoki Puckiej na znak Zaślubin Polski z Morzem<\/a>). Warto w tym kontekście przywołać także inscenizowany od kilku lat „Marsz na Bytów<\/a>”. Nawiązuje się w ten sposób do wydarzeń z maja 1920 r., gdy w Bytowie<\/a> przebywała Międzynarodowa Komisja Graniczna. Wówczas kilkuset Kaszubów z parafii niezabyszewskiej i ugoskiej, na czele z B. Werrą, J. Styp-Rekowskim i A. Szroederem, przyszło do miasta, deklarując, iż nie zgadzają się na rozstrzygnięcia traktatu wersalskiego i pozostawienie kaszubskich części powiatu bytowskiego w granicach Niemiec. Pod tym dokumentem podpisało się 135 osób z 11 miejscowości (→ granice Kaszub<\/a>).<\/p>\n

Sporo rekonstrukcji nawiązuje do czasu II wojny światowej, zwłaszcza przy okazji kolejnych rocznic. Tak dzieje się przykładowo w Kartuzach<\/a>, gdzie co roku odbywa się inscenizacja walk o miasto<\/a> toczonych tuż po wybuchu wojny przez IV Kartuski Batalion Obrony Narodowej. Najsłynniejsza jednak z pewnością jest inscenizacja rozgrywająca się pod Chojnicami pn. „Kawaleryjska powinność. Szarża 18 Pułku Ułanów pod Krojantami 1 września 1939 r.”, która odwołuje się nie tylko do konkretnego epizodu początku II wojny światowej, ale jest dzisiaj okazją do prezentacji sprzętu oraz taktyki wojennej w ramach największego w Polsce widowiska hippicznego.<\/p>\n

Choć wspomniane akty inscenizacyjne na Kaszubach realizowane są przede wszystkim dla celów edukacyjnych oraz identyfikacyjnych, istotne znaczenie ma w nich również czynnik teatralno-artystyczny. Co do tego drugiego, za jego jakość są często odpowiedzialne zespoły artystyczne działające przy różnych jednostkach kultury (np. Ośrodek Teatralny „Rondo” w Słupsku<\/a>, Teatr Zymk<\/a> w Wejherowie<\/a>).<\/p>\n

Daniel Kalinowski\/Cezary Obracht-Prondzyński<\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row pix_particles_check=””][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n