Sedzbą Mùzeùm Nôrodnégò Himnu w Bãdominie (gm. Nowô Karczma, kòscersczi pòwiôt) je dwór, jaczi w latach 1740–1785 słëchôł do familie Wëbicczich. Wëbùdowelë gò na pòczątkù XVIII w. na pòlét Gleissen-Dorãgòwsczich, a pózni czile razy przebùdowiwelë. W 1946 r. òstôł òbjimniãti kònserwatorską òchroną. W òbrëmim renowacje i dopasowaniô bùdinkù do mùzealnëch célów wrócelë jegò wëzdrzatk z II pòł. XVIII w. Tuwò 29.09.1747 r. ùrodzył sã J. Wëbicczi, aùtór tekstu Mazurka Dąbrowskiego – pòlsczégò państwòwégò himnu. R. Òstrowskô i I. Trojanowskô tak napisałë w namienionym jemù zéwiszczu w Bedekerze kaszubskim z 1962 r.: „Wierã ni mùszimë przëbôczëwac, kògùm béł Józef Wëbicczi i co më jemù zawdzãcziwómë? A mało chto wié, że ùrodzył sã òn w Bãdominie w kòscersczim pòwiece, tej béł… rodnym Kaszëbą!” Wëbicczi przedôł pòsadłowié w Bãdominie w 1783 r.
Mùzeùm pòwstało w 1978 r., ale dzejania, żebë je ùsadzëc, warałë ju rëchli. Przédnym pòczãtnikã tëch staraniów bëło Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié (wôżny znaczënk mielë tuwò m.jin.: S. Pestka, W. Òdiniec, A. Bùkòwsczi, T. Zelińsczi). W òbrëmim sesji namieniony Wëbicczémù, jakô bëła w 1961 r. w Kòscérznie, pòjawił sã bédënk stwòrzeniô mùzeòwégò môla. Wnet pòtemù béł zrëchtowóny pierszi wëstôwk ò Wëbicczim w dwórkù, w jaczim wnenczas dzejała szkòła (1963), òstałë wëdrëkòwóné fòlderë ò ekspòzycje i môlëznie, bëłë przekôzóné pierszé darënczi dlô przińdnégò mùzeùm. Ùdbë ùsadzeniô mùzeùm pòjawiłë sã téż w Rokù Kaszëbsczi Zemi (1965). 1975 r. òstôł ògłoszony Rokã Wëbicczégò i z ti leżnoscë w Bãdominie zòrganizowelë nowi, përznã wikszi wëstôwk. Òd zôczątkù MNH je partã Nôrodnégò Mùzeùm we Gduńskù. W 1999 r. béł ùrëszniony kòl MNH Òstrzódk Dokùmentacje i Infòrmacje Pòlsczich Nôrodnëch Piesniów.
W MNH są prezentowóné trzë stójné wëstôwczi: „Józef Wëbicczi i jegò czasë”, „Kawle Mazurka Dąbrowskiego” i „Pòlsczé nôrodné symbòle”. W 2015 r. wëstôwczi bëłë zmòdernizowóné i dofùlowóné mùzealiama z Królewsczégò Zómkù i Mùzeùm Pòlsczégò Wòjska we Warszawie. Do gwôsnëch zbiorów MNH słëchają: pamiątczi pò J. Wëbicczim, dzéle wëkùstrzeniô dwòru (zachë, òbrazë, tëpichë), barniô, ekspònatë ò patrioticznëch znankach, w tim biżuteriô, pòcztowé kôrtczi, kilimë a téż mùzealia bezpòstrzédno abò pòstrzédno zrzeszoné z Mazurkiem Dąbrowskiego, np. spiewniczi, rozmajité fòrmë Mazurka, pòzytiwczi, co grają jegò melodiã, gramòfònowé platë, przëmiarë himnów z jinëch państw, dlô jaczich pòdskacënkã béł ùsôdzk Wëbicczégò.
Na òbéńdze słëchający do MNH w 2013 r. pòstawilë pòmnik òrzła, co mô 5 métrów wësokòscë, je zrobiony z kòl 200 kòsów. W 2019 r. w dwòrsczim parkù pòsadzëlë geneticzną kòpiã tpzw. Dãba Wëbicczégò, co mô wnet 450 lat. Cykliczną plenerową rozegracją MNH je Napòleóńskô Bataliô – rekònstrukcjowé widzawiszcze (→ historiczné rekònstrukcje). W 2019 r. w mùzeùm bëło téż widzawiszcze pt. The Independent, namienioné historii USA i ùdzélowi w ni Pòlôchów. Dzejô tu téż Towarzëstwò Drëchów Mùzeùm Nôrodnégò Himnu w Bãdominie.
Z pòzdrzatkù na historiczné ùmôlnienié (môl ùrodzeniô J. Wëbicczégò) i témã wëstôwków, MNH je mùzeùm wôżnym na miarã całégò kraju. Z ti sami przëczënë je òno wôżné dlô Kaszëb i Kaszëbów, jistno jak Wëbicczi, chtëren òstôł ùczestniony piersnicą w Bãdominie i widzałim pòmnikã aùtorstwa W. Sampa w pòczestnym môlu w Kòscérznie. Wôrt wspòmnąc, że w 1947 r., w 200-lecé ùrodzeniô Wëbicczégò, w dwórkù, w jaczim dzysdnia je MNH, ùsadzëlë Lëdowi Ùniwersytet m. Józefa Wëbicczégò. Na tôflë na wdôr napiselë, że môl ten „bãdze służëc wiesczi kaszëbsczi młodzëznie kòscersczégò i kartësczégò pòwiatu. Mô òn bëc téż òstrzódkã, jaczi piastëje kaszëbsczi regionalizm”.
Donądka je to jedurné mùzeùm nôrodnégò himnu na swiece.
Katarzëna Kùlikòwskô
Bibliografiô:
- Obracht-Prondzyński C., Kaszubi – między dyskryminacją a regionalną podmiotowością, Gduńsk 2002
- Tegò, Kaszubskich pamiątek skarbnice. O muzeach na Kaszubach – ich dziejach, twórcach i funkcjach społecznych, Gduńsk 2008
- Ostrowska R., Trojanowska I., Bedeker kaszubski, Gdiniô 1962
Netografiô:
