Wespółtwórca i prof. GÙ, aùtór wiele mònografiów i jinëch dokazów tikającëch historii, lëteraturë i kùlturë Kaszëbów i Pòmòrzô.
A. Bùkòwsczi ùrodzył sã 30.11.1911 r. w Stôrëch Pòlaszkach w chłopsczi familii Anë z Gòłuńsczich i Léòna. Skùńcził gimnazjum w Kòscérznie, bãdącë tam dzejarzã m.jin. Krajoznôwczégò Kółka, Towarzëstwa Filomatów i Mariańsczi Sodalicji. Pò egzaminie dozdrzeniałotë z dobri wòlë zgłosył sã do wòjskòwi służbë w Szkòle Pòdchòrążich Rezerwë Artilerii w Wòłińsczim Włodzëmierzu. W latach 1932–1936 sztudérowôł pòlonistikã na Pòznańsczim Ùniwersytece. Przed wòjną robił za bibliotekarza w Torniu, dze dzejôł w Zrzeszenim Lubòtników Kaszëbiznë „Stanica” i w Kònfraterni Artistów, redagùjącë cządnik „Teka Pomorska” i wespółrobiącë z Pòmòrską Rozsélnicą Pòlsczégò Radia a téż z môlowima cządnikama, co wëchôdałë na Kaszëbach. Brôł ùdzél w rëchtowanim do drëkù ksążczi Żëcé i przigòdë Remùsa A. Majkòwsczégò, piszącë wstãp do tegò romana. Zebrôł wnenczas materiałë do wôżny mònografii – doktorsczégò dokazu, jaczi skùńcził pò wòjnie i wëdôł pt. Regionalizm kaszubski. Ruch naukowy, literacki i kulturalny. Zarys monografii historycznej, Pòznań 1950.
Jakno òficéra bił sã w séwnikù 1939 r.; òkùpacjã spãdzył w lôgrach dlô pòjmańczików, pò latach òpùblikòwôł swój dniownik Za drutami oflagów (Wrocłôw 1983). Pò wòjnie robił w Bôłtowim Instituce w Torniu, wespółrobiącë m.jin. z cządnikã, „Arkona”, jaczi wëchôdôł w Bëdgòszczë. Béł m.jin. przédnikã Towarzëstwa Drëchów Kaszëbsczégò Mùzeùm w Kartuzach. W 1948 r. zamieszkôł we Gduńskù, a w 1950 òstôł robòtnikã WPS, w chtërny czerowôł m.jin. Kaszëbòznajôrsczim Zakładã, a w latach 1956–1962 béł ji rektorã. Midzë jinszima béł dzejarzã GNT, Lëteracczégò Towarzëstwa m. Adama Mickewicza, wespółzałóżcą Kaszëbsczégò Zrzeszeniô, promòtorã pòstacji F. Cenôwë. Òd 1953 r. nôleżnik i dzejôrz PZRP, ekspert WK PZRP w kaszëbsczich sprawach. W 1964 r. òstôł nadzwëczajnym prof., w 1982 – zwëczajnym. W 1957 r. béł pòczãtnikã ùsadzeniô Òrganizacjowégò Kòmitetu Gduńsczégò Ùniwersytetu. Òb dzesątczi lat béł redaktorã pismiona „Rocznik Gdański”, òrganizatorã wiele historicznëch i historiczno-lëteracczich kònferencjów, wëdôwcą zbiérnëch dokazów, kòrespòndencji i wspòminków, zdrzódłów, promòtorã wielnëch magistersczich i doktorsczich prôc tikającëch kaszëbskò-pòmòrsczich sprôw. Wespółrobił z mediama, òsoblëwie z gduńską prasą, pùblikùjącë wôrtné artikle i pòlemiczi.
Il. 1. Andrzéj Bùkòwsczi
Jakò marksysta i pòliticzny dzejôrz wëcopôł sã z dzejaniégò KPZ, bãdącë pózni jegò òstrim kritikã, òsoblëwie radikalnégò żochù kaszëbsczi rësznotë – zrzeszińców. Mającë nôùkòwą łączbã z jinszima òstrzódkama w kraju, òpùblikòwôł wiele artiklów, biogramów i minimònografiów tikającëch kaszëbiznë w taczich zbiérnëch dokazach, jak: Polski Słownik Biograficzny, Nowy Korbut, Literatura polska. Dzãka niemù Kaszëbi i kaszëbizna, Pòmòrzé i pòmòrsczé témë, téż tamtoczasny ùtwórcowie pòlsczi lëteraturë znad Bôłtu, bëlë barżi przëtomny w òglowòpòlsczim swiece. W jegò ùróbkù, òbjimającym kòl 800 pùblikacjów, w òdniesenim do dzejów Kaszëbów i Nadwisłowégò Pòmòrzô òsoblëwie wôrtné są: Pomorze Gdańskie 1805–1850. Wybór źródeł (Wrocłôw 1958) i Pomorze Gdańskie w powstaniu styczniowym (Gduńsk 1964).
A. Bùkòwsczi béł wëprzédniony m.jin. Kòmandérsczim Krziżã Òrderu Òdrodë Pòlsczi i Medalã Stolema. Òżenił sã z drëszką ze sztudiów – É. Drachòwską, chtërna wspiérała gò w ùtwórczi robòce. Mielë troje dzecy, z jaczich Miłosława w dzélu cygnãła dali robòtã òjca jakno nôùkòwi robòtnik GÙ. Bòkadny w cassubiana i pomeranica zbiér knégów Bùkòwsczégò trafił dzãka ni do bibliotecznëch zbiorów w Słëpskù i Gduńskù, a nadzwëk bògaté kaszëbòlogiczné archiwùm, w jaczim bëłë m.jin. spôdkòwiznë młodokaszëbów i redakcjowé archiwùm „Gryfa”, ò jaczich za żëcô Profesora pòwstałë legendë, do Przédny Biblioteczi GÙ. A. Bùkòwsczi ùmarł 14.02.1997 r. we Gduńskù. Jedna z wëkładowëch zalów dôwnégò Hùmanisticznégò Wëdzélu GÙ dostała jegò miono.
Józef Bòrzëszkòwsczi
Bibliografiô:
- Bełkot J., Czasopisma kulturalno-literackie Konfraterni Artystów w Toruniu w latach 1934-1938, „Rocznik Toruński”, t. 10, 1975
- Bibliografia publikacji prof. dr. Andrzeja Bukowskiego, òbr. D. Latra, B. Szczęch, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego UG. Prace Historyczno-Literackie”, 1986, nr 10-11
- Borzyszkowski J., Bukowski Andrzej (1919-1997), badacz dziejów i kultury Kaszubów oraz Pomorza, nauczyciel akademicki, działacz społeczny, publicysta, współtwórca UG, [w:] SBPN, Suplement I, Gduńsk 1998 (tu bibliografiô)
- Bukowski A., Siedem wieków Polaszek wsi podkościerskich 1289-1989. Szkice historyczne swoje i innych autorów przysposobił i oddał do druku polaszkowianin, Gduńsk 1989
- Galus H., Narodziny i rozwój Uniwersytetu Gdańskiego, Gduńsk 1989
- Obracht-Prondzyński C., Kaszubi – między dyskryminacją a regionalną podmiotowością, Gduńsk 2002
- Tegò, Pięćdziesiąt lat działalności Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (1956-2006), Gduńsk 2006
- Uniwersytet Gdański 1970-2010, red. A. Paner, A. Kłonczyński, Gduńsk 2010
Ikònografiô:
- Zdrzódło: Kaszëbsczi Institut
